بنزین برای دولت لیتری ۲۳ هزار تومان تمام می‌شود؛ جزئیات یارانه پنهان
محاسبات دولت در بهار ۱۴۰۵ نشان می‌دهد هزینه هر لیتر بنزین، بدون در نظر گرفتن ارزش خود نفت، حدود ۲۳ هزار تومان است؛ رقمی که اختلاف آن با قیمت فروش بنزین در داخل از منابع عمومی تأمین می‌شود و در ادبیات اقتصادی از آن با عنوان «یارانه پنهان انرژی» یاد می‌شود.
پویامگ | به گزارش فارس، این محاسبه صرفاً بر مبنای هزینه پالایش بنزین انجام شده و ارزش ذاتی نفت مصرف‌شده برای تولید بنزین و همچنین هزینه فرصت صادرات نفت در آن لحاظ نشده است. بنابراین رقم ۲۳ هزار تومان را باید یک برآورد از هزینه مورد محاسبه دولت دانست، نه قیمت تمام‌شده اقتصادی بنزین با احتساب همه هزینه‌های فرصت.
بنزین؛ ۲۳ هزار تومان برای دولت
بر اساس محاسبات مطرح‌شده، هر لیتر بنزین در بهار ۱۴۰۵ حدود ۲۳ هزار تومان برای دولت هزینه دارد. هنگامی که این فرآورده با قیمت یارانه‌ای در داخل عرضه می‌شود، فاصله میان هزینه محاسبه‌شده و قیمت فروش از منابع عمومی پرداخت می‌شود.
این سازوکار همان چیزی است که در ادبیات اقتصادی به عنوان یارانه پنهان انرژی شناخته می‌شود؛ یعنی یارانه‌ای که مستقیماً به شکل پرداخت نقدی به مصرف‌کننده داده نمی‌شود، بلکه از طریق پایین نگه داشتن قیمت انرژی نسبت به هزینه یا ارزش اقتصادی آن اعمال می‌شود.
ارزش نفت در این محاسبه لحاظ نشده است
نکته مهم درباره رقم ۲۳ هزار تومان این است که این عدد تمام هزینه اقتصادی بنزین را نشان نمی‌دهد. طبق توضیح مطرح‌شده، ارزش ذاتی نفت مورد استفاده و همچنین هزینه فرصتی که می‌توانست از صادرات نفت به دست آید، در این محاسبه کنار گذاشته شده است.
به همین دلیل، اگر ارزش نفت خام و هزینه فرصت صادرات نیز در محاسبات وارد شود، رقم نهایی می‌تواند متفاوت باشد. بنابراین مقایسه این عدد با قیمت فروش بنزین باید با توجه به روش محاسبه انجام شود.
پزشکیان پیش‌تر درباره یارانه بنزین چه گفته بود؟
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، پیش‌تر گفته بود که دولت ماهانه حدود ۸ میلیون تومان به هر باک بنزین یارانه می‌دهد. او این موضوع را در بحث اصلاح قیمت بنزین و نحوه توزیع یارانه انرژی مطرح کرده بود.
پزشکیان همچنین گفته بود که هدف از اصلاح شیوه پرداخت یارانه، تغییر نحوه توزیع آن و رساندن منافع حاصل از منابع انرژی به عموم مردم است.
جمع‌بندی
بر اساس محاسبات مورد اشاره فارس، رقم ۲۳ هزار تومان برای هر لیتر مربوط به هزینه بنزین در محاسبات دولت در بهار ۱۴۰۵ است و ارزش خود نفت و هزینه فرصت صادرات در آن لحاظ نشده است. بنابراین این رقم نباید به‌عنوان ارزش کامل اقتصادی بنزین یا قیمت واقعی آن بدون توضیح روش محاسبه معرفی شود.
منبع: فارس؛ اظهارات پیشین مسعود پزشکیان درباره یارانه بنزین.
