تاتوره چیست؟ علائم مسمومیت، عوارض و خطرات این گیاه سمی
تاتوره گیاهی خودرو با گل‌های شیپوری و میوه‌های خاردار است که تمام بخش‌های آن مواد سمی دارد. مصرف این گیاه می‌تواند باعث مسمومیت شدید، اختلال در ضربان قلب، تشنج و حتی مرگ شود.
پویامگ | تاتوره از گیاهانی است که با وجود سابقه استفاده در طب سنتی، مصرف آن به‌هیچ‌وجه ایمن نیست. دانه‌ها، برگ‌ها، گل‌ها و ریشه این گیاه حاوی ترکیباتی هستند که بر مغز و عملکرد طبیعی بدن اثر می‌گذارند.
تاتوره چیست و چه شکلی است؟
تاتوره با نام علمی Datura stramonium، گیاهی علفی و یک‌ساله از خانواده بادمجان‌سانان است که معمولاً به‌صورت خودرو رشد می‌کند. این گیاه برگ‌های بزرگ و دندانه‌دار، گل‌های شیپوری سفید یا بنفش و میوه‌های گرد و خاردار دارد. داخل میوه آن دانه‌های کوچک و سیاه‌رنگ قرار گرفته‌اند.
تاتوره در گذشته در بعضی سنت‌های درمانی و مراسم خاص استفاده می‌شد، اما این سابقه به معنای بی‌خطر بودن آن نیست. ترکیبات سمی این گیاه می‌توانند در مدت کوتاهی باعث اختلال جدی در عملکرد مغز، قلب و سایر اندام‌ها شوند.
چرا تاتوره سمی است؟
تمام قسمت‌های تاتوره حاوی آلکالوئیدهای سمی از جمله آتروپین، هیوسیامین و اسکوپولامین هستند. این مواد روی سیستم عصبی اثر می‌گذارند و می‌توانند عملکرد طبیعی بخش‌های مختلف بدن را مختل کنند.
میزان سم موجود در گیاه ثابت نیست و با توجه به شرایط رشد و بخش گیاه تغییر می‌کند. به همین دلیل، نمی‌توان مقدار مشخصی از تاتوره را برای مصرف ایمن دانست؛ حتی خوردن مقدار کمی از آن هم ممکن است به مسمومیت جدی منجر شود.
علائم مسمومیت با تاتوره چیست؟
علائم مسمومیت ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت پس از تماس یا خوردن گیاه ظاهر شوند. شدت علائم به مقدار سم واردشده به بدن و شرایط فرد بستگی دارد.
علائم جسمی
- خشکی شدید دهان و گلو و دشواری در بلع
- گشاد شدن مردمک چشم و تاری دید یا حساسیت به نور
- افزایش ضربان قلب و احتمال اختلال در فشار خون
- بالا رفتن دمای بدن و کاهش توانایی تعریق
- دشواری یا ناتوانی در دفع ادرار
- در موارد شدید، تشنج و اختلال در عملکرد اندام‌های حیاتی
علائم روانی و عصبی
تاتوره ممکن است باعث حالتی به نام دلیریوم یا هذیان حاد شود. در این وضعیت، فرد توانایی تشخیص واقعیت از توهم را از دست می‌دهد و ممکن است رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی داشته باشد.
مهم‌ترین علائم عصبی و روانی عبارت‌اند از:
- دیدن یا شنیدن چیزهایی که وجود خارجی ندارند
- گیجی شدید و ناتوانی در تشخیص محیط اطراف
- ترس، بی‌قراری و رفتارهای تهاجمی
- اختلال حافظه و فراموشی اتفاقات دوران مسمومیت
- کاهش سطح هوشیاری در موارد شدید
برخلاف تصور بعضی افراد، توهم ناشی از تاتوره لزوماً تجربه‌ای لذت‌بخش نیست و می‌تواند با ترس شدید، آشفتگی ذهنی و خطر آسیب به خود یا دیگران همراه باشد.
عوارض و خطرات مصرف تاتوره
مصرف این گیاه می‌تواند عوارض جدی و گاهی مرگبار داشته باشد. مهم‌ترین خطرات آن عبارت‌اند از:
- مسمومیت شدید: میزان ترکیبات سمی گیاه متغیر است و نمی‌توان دوز ایمنی برای آن تعیین کرد.
- آسیب به اندام‌های حیاتی: افزایش شدید دمای بدن، اختلالات قلبی و عوارض عصبی ممکن است به آسیب جدی منجر شوند.
- تشنج و کاهش سطح هوشیاری: مسمومیت شدید می‌تواند عملکرد مغز را مختل کند.
- حوادث ناخواسته: گیجی و توهم ممکن است باعث سقوط، تصادف یا آسیب به دیگران شود.
- کما و مرگ: در موارد شدید، مسمومیت درمان‌نشده می‌تواند کشنده باشد.
در صورت مسمومیت با تاتوره چه باید کرد؟
اگر فردی تاتوره خورده یا احتمال می‌دهید با این گیاه مسموم شده است، منتظر ظاهر شدن علائم نمانید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید. در ایران شماره اورژانس پزشکی ۱۱۵ است.
تا رسیدن کمک پزشکی، این نکات را رعایت کنید:
- فرد را وادار به استفراغ نکنید.
- بدون دستور پزشک یا مرکز مسمومیت، دارو یا درمان خانگی به او ندهید.
- اگر فرد گیج است یا هوشیاری طبیعی ندارد، او را تنها نگذارید.
- در صورت امکان، تصویر گیاه یا نمونه‌ای ایمن از آن را برای شناسایی در اختیار کادر درمان قرار دهید؛ برای جمع‌آوری نمونه، خودتان را در معرض تماس با گیاه قرار ندهید.
نکته مهم: درمان مسمومیت با تاتوره باید تحت نظر کادر پزشکی انجام شود. شست‌وشوی معده و استفاده از داروهای اختصاصی برای همه بیماران مناسب نیست و تصمیم‌گیری درباره آن‌ها به شرایط فرد بستگی دارد.
آیا مصرف تاتوره در طب سنتی بی‌خطر است؟
خیر. سابقه استفاده از یک گیاه در طب سنتی، ایمنی آن را ثابت نمی‌کند. ترکیبات تاتوره می‌توانند مسمومیت شدید ایجاد کنند و مقدار مواد سمی آن نیز قابل پیش‌بینی نیست. بنابراین، مصرف خوراکی، تفننی یا استفاده خودسرانه از این گیاه توصیه نمی‌شود.
ارسال دیدگاه