بیوگرافی ایران دفتری | بازیگر نقش مادر قیصر، از تولد در رشت تا درگذشت در ۸۸ سالگی
ایران دفتری، بازیگر سینما و تئاتر ایران، متولد سال ۱۲۸۶ در رشت بود و فعالیت هنری خود را از تئاتر آغاز کرد. او در سال ۱۳۰۸ با نمایش «آرشین مالالان» روی صحنه رفت و در سال ۱۳۱۳ با فیلم «شیرین و فرهاد» به کارگردانی عبدالحسین سپنتا وارد سینما شد.
پویامگ | شناخته شده ترین نقش او در سینما، بازی در نقش مادر قیصر در فیلم «قیصر» ساخته مسعود کیمیایی بود. ایران دفتری سرانجام در ۲ آذر ۱۳۷۴ در ۸۸ سالگی در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
| عنوان | اطلاعات |
|---|---|
| نام | ایران دفتری |
| سال تولد | ۱۲۸۶ |
| محل تولد | رشت |
| تحصیلات | ابتدایی |
| حرفه | بازیگر سینما و تئاتر |
| آغاز فعالیت تئاتر | ۱۳۰۸ |
| نخستین فیلم | شیرین و فرهاد |
| آغاز فعالیت سینما | ۱۳۱۳ |
| معروف ترین نقش | مادر قیصر در فیلم قیصر |
| جایزه | نقش دوم زن، جشنواره سپاس ۱۳۴۸ |
| تاریخ درگذشت | ۲ آذر ۱۳۷۴ |
| سن هنگام درگذشت | ۸۸ سال |
| محل درگذشت | تهران |
| محل دفن | قطعه هنرمندان بهشت زهرا |
ایران دفتری کیست؟
ایران دفتری از بازیگران باسابقه سینما و تئاتر ایران بود که بخش مهمی از فعالیت هنری خود را در تئاتر تهران سپری کرد.
او از نخستین زنان بازیگر عرصه نمایش بود و در سال های ابتدایی فعالیتش، به دلیل کمبود بازیگر زن، با گروه های مختلف تئاتری همکاری داشت. دفتری از بازیگران اصلی و فعال تئاتر تهران محسوب میشد.
شروع فعالیت ایران دفتری در تئاتر
ایران دفتری فعالیت حرفه ای خود را در سال ۱۳۰۸ با نمایش «آرشین مالالان» آغاز کرد. پس از آن در نمایش های مختلفی از جمله «آخرین لحظه»، «آغا محمدخان قاجار»، «ایدهآل عشقی»، «بدرالدین و مه پاره»، «بلبل سرگشته»، «جان فدای وطن»، «حافظ و صاحب عیار»، «خاقان میرقصد»، «خانواده فناشده»، «شیرین و فرهاد»، «علی بهانه گیر»، «مرد مرموز»، «نادرشاه»، «ناصرالدین شاه» و «یک شب در حرم» بازی کرد.
دفتری همچنین با استودیو درام کرمانشاهی همکاری داشت و در نمایش هایی مانند «آخرین لحظه»، «حافظ و صاحب عیار»، «خاقان میرقصد»، «یک شب گرم» و «بدرالدین و مهپاره» نقشآفرینی کرد.
اولین فیلم ایران دفتری چه بود؟
نخستین حضور سینمایی ایران دفتری به سال ۱۳۱۳ و فیلم «شیرین و فرهاد» بازمیگردد. این فیلم به کارگردانی عبدالحسین سپنتا در هند ساخته شد و ایران دفتری در آن نقش ندیمه شیرین را بازی کرد.
فیلم «شیرین و فرهاد» روایت داستان فرهاد و تلاش او برای رسیدن به شیرین بود و نخستین حضور ایران دفتری در سینما را رقم زد.
معروف ترین نقش ایران دفتری؛ مادر قیصر
مهمترین و ماندگارترین نقش ایران دفتری در فیلم «قیصر» ساخته مسعود کیمیایی شکل گرفت. او در این فیلم نقش مادر قیصر را بازی کرد؛ نقشی که نام او را برای همیشه در میان بازیگران ماندگار سینمای ایران ثبت کرد. ایران دفتری برای بازی در «قیصر» در دور دوم جشنواره سینمایی سپاس در سال ۱۳۴۸، برگزیده نقش دوم زن شد.
ایران دفتری در «سکه شانس»
یکی دیگر از فیلم های شناخته شده ایران دفتری، «سکه شانس» به کارگردانی ایرج قادری بود که در سال ۱۳۴۹ ساخته شد. در این فیلم، فردین و ناصر ملک مطیعی نقش دو برادر را بازی میکردند و ایران دفتری نقش مادر آنها را بر عهده داشت.
یکی از صحنه های ماندگار فیلم، بازگشت پسر به خانه مادر و مواجهه او با مادرش است؛ صحنه ای که بازی احساسی ایران دفتری در آن مورد توجه قرار گرفت.
ماجرای آسیب دیدن چشم های ایران دفتری
در جریان فیلم برداری «سکه شانس»، برای گرفتن دوباره یکی از صحنه های احساسی، ایران دفتری باید گریه میکرد. پس از اینکه گلیسیرین برای تحریک اشک چشم پیدا نشد، ایرج قادری از او خواست مدتی به خورشید خیره شود تا چشمانش اشک آلود شود.
پس از فیلم برداری، ایران دفتری دچار سردردهای شدید شد و طبق روایت موجود، بینایی او نیز آسیب دید و بعدها دیگر دید سابق را نداشت.
فیلم های ایران دفتری
ایران دفتری در فیلم های متعددی از دهه ۱۳۱۰ تا اوایل دهه ۱۳۵۰ بازی کرد. از جمله آثار ثبت شده در کارنامه او میتوان به این فیلم ها اشاره کرد:
- شیرین و فرهاد؛ ۱۳۱۳
- شکار خانگی؛ ۱۳۳۰
- خواب های طلایی؛ ۱۳۳۰
- پریچهر؛ ۱۳۳۰
- یک نگاه؛ ۱۳۳۱
- برای تو؛ ۱۳۳۴
- مردی که رنج میبرد؛ ۱۳۳۶
- عروس دریا؛ ۱۳۴۴
- خداحافظ تهران؛ ۱۳۴۵
- زیر گنبد کبود؛ ۱۳۴۶
- روزهای تاریک یک مادر؛ ۱۳۴۶
- ببر مازندران؛ ۱۳۴۷
- قیصر؛ ۱۳۴۸
- قهرمانان؛ ۱۳۴۹
- سکه شانس؛ ۱۳۴۹
- مردان سحر؛ ۱۳۵۰
- کلبه ای آن سوی رودخانه؛ ۱۳۵۰
- قلاب؛ ۱۳۵۰
- جان سخت؛ ۱۳۵۰
- ایوب؛ ۱۳۵۰
- نانجیب؛ ۱۳۵۱
- گذر اکبر؛ ۱۳۵۱
- شیربها؛ ۱۳۵۱
مستند «آخرین دیدار با ایران دفتری»
رخشان بنی اعتماد در سال ۱۳۷۴، پیش از درگذشت ایران دفتری، مستندی درباره او با عنوان «آخرین دیدار با ایران دفتری» ساخت.
در پاییز همان سال نیز برنامه ای با حضور تعدادی از هم بازی ها و دوستان قدیمی ایران دفتری در سالن تئاتر نصر در لاله زار برگزار شد. حمید قنبری، شهلا ریاحی، ناصر ملک مطیعی، احمد قدکچیان و علی اصغر گرمسیری از جمله افرادی بودند که در این برنامه حضور داشتند.
ایران دفتری چه زمانی درگذشت؟
ایران دفتری در شنبه ۲ آذر ۱۳۷۴ در تهران درگذشت. سن او هنگام مرگ ۸۸ سال اعلام شده است. در اطلاعات زندگی او، علت درگذشت کهولت سن ذکر شده و پیکرش در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
مدیر محتوایی پویامگ و دانشآموخته کارشناسی ارشد روانشناسی. فعال در حوزه مسائل اجتماعی و علاقهمند به تحلیل فیلم و سریال با تمرکز بر روایت و شخصیتپردازی. | ایمیل : mahdieh@poyamag.ir
ارسال دیدگاه