جشن حنوکا چیست و چرا در این جشن 9 شمع روشن میکنند ؟

جشن حنوکا یکی از مهم‌ترین آیین‌های یهودیان است که هر سال هشت شب ادامه دارد و با روشن کردن شمع برگزار می‌شود. فلسفه اصلی این جشن، یادآوری ایستادگی، ایمان و پیروزی نور بر تاریکی است.

پویامگ | در این مناسبت، یهودیان هر شب شمعی را روشن می‌کنند تا به عدد ۹ برسد؛ عددی که ریشه در یک روایت تاریخی و معجزه‌ای مهم در باورهای دینی آنان دارد. این رسم پاسخی روشن به دلیل نام‌گذاری حنوکا به «جشن روشنایی» است.

حنوکا به چه معناست؟

واژه عبری «حنوکا» به معنای گشایش و افتتاح است. این نام به بازگشایی و پاک‌سازی دوباره معبد مقدس یهودیان در اورشلیم بازمی‌گردد؛ جایی که پس از سال‌ها اشغال، دوباره برای عبادت آماده شد.

داستان تاریخی جشن حنوکا

بر اساس روایت‌های یهودی، این جشن یادآور دوره‌ای است که قوم یهود زیر سلطه حاکمان یونانی زندگی می‌کردند. یونانیان به چندخدایی باور داشتند و تلاش می‌کردند اعتقادات خود را به یهودیان تحمیل کنند. این فشارها باعث شد بخشی از یهودیان از آیین خود فاصله بگیرند، اما گروهی دیگر بر ایمانشان ایستادند.

کشتار و آغاز مقاومت

در این دوران، خانواده‌هایی که حاضر به بت‌پرستی نشدند به‌شدت سرکوب شدند. یکی از تلخ‌ترین روایت‌ها، کشته شدن هفت فرزند یک مادر به دلیل نپذیرفتن آیین یونانی است؛ واقعه‌ای که به نماد مظلومیت و مقاومت تبدیل شد.

قیام حشموناییان

در برابر این ظلم، متتیا کاهن بزرگ به همراه پنج پسرش قیام کرد. این حرکت که بعدها با نام خاندان حشمونایی شناخته شد، به جنگی طولانی انجامید. پس از مرگ متتیا، رهبری مبارزه به یهودای مکابی رسید و در نهایت یهودیان موفق شدند معبد مقدس را از بت‌ها پاک کنند.

معجزه روغن و دلیل هشت شب جشن

پس از بازپس‌گیری بیت‌المقدس، هنگام روشن کردن چراغ هفت‌شاخه معبد مشخص شد که روغن مقدس تنها برای یک شب کافی است. طبق باور یهودیان، همان مقدار اندک روغن به شکل معجزه‌آسا هشت شب سوخت. این اتفاق دلیل اصلی برگزاری هشت‌روزه جشن حنوکاست.

چرا در حنوکا ۹ شمع روشن می‌شود؟

شمعدان مخصوص حنوکا «منورا»ی نه‌شاخه است. هشت شمع نماد هشت شب معجزه‌اند و شمع نهم که «شماس» نام دارد، برای روشن کردن بقیه شمع‌ها استفاده می‌شود. به همین دلیل در پایان جشن، هر ۹ شمع روشن هستند، در حالی که منورای اصلی معبد ۷ شاخه دارد.

مفهوم نمادین روشن کردن شمع‌ها

روشن کردن شمع در حنوکا تنها یک رسم مذهبی نیست؛ بلکه نمادی از غلبه روشنایی بر تاریکی، ایمان بر فشار و امید بر ناامیدی است. این معنا باعث شده حنوکا پس از قرن‌ها همچنان جایگاه پررنگی در فرهنگ یهودیان داشته باشد.

منبع: روایت‌ها و متون تاریخی آیین یهود