بیوگرافی سلیمانی اردستانی؛ جنجال بر سر شهادت حضرت زهرا در مناظره

سلیمانی اردستانی از روحانیون دانشگاهی جریان اصلاح‌طلب است و دیدگاه‌هایش درباره تاریخ اسلام، به‌ویژه ماجرای شهادت حضرت زهرا، باعث شکل‌گیری موجی از واکنش‌ها شده است.

پویامگ | عبدالرحیم موسوی سلیمانی اردستانی متولد سال ۱۳۳۸ است و بیش از سه دهه در دانشگاه مفید قم تدریس کرده. در جریان حوادث پس از انتخابات سال ۱۳۸۸ مدتی بازداشت شد و همان سال آزاد شد.

او پژوهشگری شناخته‌شده در حوزه ادیان است و آثار متعدد تألیفی و ترجمه‌ای دارد؛ از جمله «درسنامه ادیان ابراهیمی»، «ادیان ابتدایی و خاموش»، «ادیان زنده جهان»، «درآمدی بر الاهیات تطبیقی اسلام و مسیحیت»، «اسطوره تجسد خدا» و «سرشت انسان در اسلام و مسیحیت».

جایگاه سیاسی و فعالیت‌ها

سلیمانی اردستانی از نظر سیاسی در جمع اصلاح‌طلبان قرار می‌گیرد. او عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم بوده و تا پیش از بازنشستگی، در هیئت علمی دانشگاه مفید حضور داشته. دیدگاه‌های او درباره تاریخ و الاهیات تطبیقی، طی سال‌های اخیر بارها محل گفت‌وگو و نقد بوده است.

محور انتقادات اخیر

ریشه جنجال جدید به سخنان او درباره «تشکیک در شهادت حضرت زهرا» بازمی‌گردد. این موضوع در یک مناظره، محور بحث میان او و حامد کاشانی شد. کاشانی در همان ابتدای مناظره اعلام کرد مساله شهادت حضرت زهرا برایش جنبه اساسی و حساس دارد و طرح تردید درباره آن را برنمی‌تابد.

بخش حساس مناظره

سلیمانی اردستانی در بخشی از مناظره تأکید می‌کند که ابوبکر مخالفان خود را نکشته و گزارش‌های تاریخی درباره رفتار خشونت‌آمیز نسبت به مخالفان را نمی‌پذیرد. او حتی وقایع مربوط به سال ۱۳۶۷ در ایران را نیز «دروغ» می‌خواند و این مقایسه واکنش گسترده‌ای ایجاد کرد.
در مقابل، حامد کاشانی با استناد به چند روایت و نقل تاریخی، این ادعا را رد می‌کند و از او می‌خواهد بحث از موضوع اصلی خارج نشود.

بازتاب در رسانه‌ها

در تیرماه ۱۴۰۳، دیدارنیوز گفت‌وگویی با سلیمانی اردستانی درباره «کنش امام حسین؛ عقلایی یا دستور خاص» منتشر کرد. این گفت‌وگو زمینه‌ای شد تا جواد علاءالمحدثین، استاد دانشگاه، انتقاداتی جدی به مبانی فکری او مطرح کند. دیدارنیوز در گزارش خود توضیح داده بود که گفت‌وگو با هدف بررسی نگاه عقلایی به واقعه کربلا انجام شده است.

نگاه سلیمانی اردستانی به دین و قدرت

او معتقد است پیامبران و امامان مأموریت اصلاح‌گری دارند و حکومت امری کاملاً مردمی است؛ یعنی نه پیامبر و نه امامان ولایت سیاسی الهی ندارند و مشروعیت هر حکومت تنها از سوی مردم شکل می‌گیرد. بر اساس همین نگاه، او واقعه کربلا را تصمیمی عقلایی و مطابق شرایط عینی زمان تحلیل می‌کند و از استناد به «الهامات یا دستور ویژه» دوری می‌کند.

نقدهای مطرح‌شده از سوی علاءالمحدثین

جواد علاءالمحدثین چند روز بعد از انتشار آن گفت‌وگو، از منظر کلامی به دیدگاه‌های سلیمانی اردستانی پاسخ داد. او می‌گوید اشکال اصلی در نگاه خداشناسی سلیمانی است و تعریف او از امامت را «بسیار نازل» می‌داند؛ تا جایی که این نوع نگاه می‌تواند به این نتیجه برسد که «امام حسین در کربلا شاید خطا کرده باشد».