بیوگرافی ثمینه باغچه‌بان | از زندگی تا درگذشت نویسنده کودک و نوجوان ایران

پویامگ | ثمینه باغچه‌بان (4 فروردین 1306 – 26 شهریور 1404) نویسنده کودک و نوجوان، فعال برجسته آموزش ناشنوایان و از چهره‌های تأثیرگذار تاریخ آموزش ایران است. او ادامه‌ دهنده راه پدرش، جبار باغچه‌بان، بود اما با تألیف و ابتکارهای آموزشی مستقل خود، نسل‌ های متوالی کودکان را تحت تأثیر قرار داد.

زندگی شخصی ثمینه باغچه‌بان

ثمینه باغچه‌بان با هوشنگ پیرنظر ازدواج کرد و صاحب سه فرزند به نام‌های مرجان، سهراب و مریم شد. او می‌گفت: «ناشنوایان جزوی از زندگی من هستند؛ با آن‌ها بزرگ شدیم.»
در دهه نهم زندگی علاوه بر شعر و ادبیات فارسی، به کلاژ پارچه‌ای، ابریشم‌ دوزی و عروسک‌ سازی روی آورد و همچنان فعال ماند.

کودکی و تولد در باغچه اطفال

ثمینه باغچه‌بان 4 فروردین 1306در تبریز، در نخستین کودکستان ایران «باغچه اطفال» که پدرش بنا کرده بود، به دنیا آمد.
کودکی‌ اش در شیراز و تهران در کودکستان‌ هایی گذشت که جبار باغچه‌بان اداره می‌کرد. او در محیطی رشد یافت که اعتماد به نفس، راستگویی و شجاعت به بچه‌ها آموزش داده می‌ شد.

تحصیلات و تخصص ثمینه باغچه‌بان

• پایان تحصیلات دبستان و دبیرستان تا دوم متوسطه
• ورود به دانشسرای مقدماتی پامنار و تدریس در مدرسه کر و لال‌ها
• فارغ‌التحصیلی از دانشسرای عالی در رشته زبان انگلیسی (1327)
• تحصیل در آمریکا؛ کالج لیندن‌وود و دانشگاه کلمبیا در رشته آموزش و پرورش ناشنوایان و گفتاردرمانی

فعالیت‌ های حرفه‌ای و آموزشی

• عضویت در تیم نویسندگان کتاب‌های درسی دبستان (قصه‌های ماندگار مانند ریزعلی خواجوی)
• مسئول تشکیل کلاس‌های کارآموزی و کارورزی آموزگاران کلاس اول در سراسر کشور (1340)
• تدوین کتاب «روش تدریس سپاه دانش» با همکاری لیلی آهی بر اساس روش جبار باغچه‌بان؛ این کتاب در افغانستان و تاجیکستان نیز به کار رفت
• پس از درگذشت پدر (1345)، ریاست آموزشگاه باغچه‌بان و مدیریت فنی جمعیت کر و لال‌ها
• مدیرعامل سازمان ملی رفاه ناشنوایان (1350) و مدیر امور بالینی و دوره تربیت شنوایی‌سنجی در دانشگاه ملی (1345)

آثار مهم ثمینه باغچه‌بان

• «پل چوبی»
• «نوروزها و بادبادک‌ها» (برگزیده شورای کتاب کودک)
• «جم جمک برگ خزون» (متل‌های عامیانه ایرانی)
• «آفتاب مهتاب چه رنگه»
• «روشنگر تاریکی‌ها» (زندگی جبار باغچه‌بان)
• ارائه ترانه فولکلوریک «دویدم و دویدم» به زبان اشاره با همکاری یونیسف
• ترجمه فارسی «پیمان جهانی» برای یونیسف

افتخارات و جایگاه اجتماعی

• لقب «مادر ناشنوایان ایران»
• نامگذاری بورس تحصیلی «Clarke School Fellowship for the Middle East» در آمریکا به نام او (1977)
• کتاب «ثمینه باغچه‌بان: خادم فرهنگ و جامعه» نوشته رضا محمودی و محمد نوری
• ثمینه باغچه‌بان؛ زن الهام‌ بخش تاریخ آموزش ایران

ثمینه باغچه‌بان تنها ادامه‌ دهنده راه پدرش نبود؛ او با تألیف، ترجمه و آموزش، ذهن‌ های کوچک و دست‌ های بی‌ صدا را به زندگی اجتماعی و فرهنگی پیوند زد. جمله معروفش «ذهن را خالی نگذارید؛ در آن شعر بریزید» امروز هم راهنمای آموزگاران و والدین است.